“As ek en my vrou die pakket vat, stap ons hier weg met oor die miljoen rand!”

Só het een van my laerskoolonderwysers in die jare kort ná 1994 (toe regstellende aksie iets was waarvan elke Afrikanerkind geweet, maar weinig van verstaan het) ons vertel. Hy was 'n storieverteller van formaat en het hierdie brokkie inligting met soveel geesdrif aan ons meegedeel dat ons ogies gewoonlik wyd gerek het by die aanhoor van die bedrag. 'n Miljoen was vir ons verbluffend – iets groots en vreemd met baie nulletjies wat ons maar af en toe op Amerikaanse kinderprogramme sou hoor of in 'n Fanie en Melanie-aflewering sou raaklees. Wanneer hy van “die pakket” gepraat het, was daar altyd stille konsensus: hierdie meneer is stinkryk!

Lees die res hier.

Moontlik verwante inskrywings:

1. Almal weet alles want almal ken vir Steve
2. Luister maar weer…
3. Het ons maar geluister

The inherent vice of capitalism is the unequal sharing of blessings; the inherent virtue of socialism is the equal sharing of miseries. –Winston Churchill

In die woonstelkompleks waar ek en 'n vriend tans bly, is daar 'n ongelyke aantal parkeerplekke per wooneenheid. Sommige eenhede het twee parkeerplekke, ander het een – en dan is daar twee enkele eenhede waaraan daar drie plekke toegeken is.

Ons woon in een van laasgenoemde eenhede, wat natuurlik beteken dat ons – volgens ons kontrakte met die eienaars, die nommer van my woonsteleenheid en die nommers wat op drie betrokke parkeerplekke geverf is – geregtig is op drie volle staanplekke. Ons het elkeen 'n motor en gebruik die oorblywende parkeerplek dus as staanplek vir besoekers. Binne die konteks van die woonstelkompleks is dit 'n soort luuksheid, aangesien daar slegs drie besoekersparkeerplekke in die hele kompleks is.

Dis hier waar die pôpô die waaierriem tref.

Tot onlangs is die derde parkeerplek pal beset deur van die ander inwoners wat slegs een parkeerplek het. Die meeste kon ek tot dusver vriendelik verjaag, maar een het gereeld aangehou om daar te stop. Dis iets my tot dusver gruwelooslik irriteer het- tot so 'n mate dat ek begin het om hom vas te parkeer en, toe dit nie gewerk het nie, netjies geformuleerde skyndreigemente in hogere Afrikaans met sy ruitveërs teen sy voorruit vasgepen het. My rasionaal:

Ek betaal hiervoor. Dis myne. Ek is geregtig hierop. Derhalwe: Skoert.

Sy waarskynlike rasionaal:

Dude, julle’t drie plekke. Ons het net een. Die derde parkeerplek word nie 24/7 beset nie – trouens, daar staan slegs 'n motor as jy 'n besoeker ontvang. Dit maak tog net SIN om daar te staan wanneer niemand daar staan nie. Anders word die parkeerplek gemors. En in elk geval: ek doen dit slegs wanneer ek dink jy’s nie hier nie.

Die netjies geformuleerde skyndreigemente het (sover ek kon agterkom, in elk geval) gewerk. Roofparkeerder X roof nie meer nie. Tog is ek seker hy’s effens nors daaroor en sal, as hy toestemming kry, midelik gebruik maak van ons parkeerplek. He suffers, I prosper – en daar is niks wat hierdie situasie binnekort gaan omkeer nie.

Tussen my en die roofparkeerder is hy dus (in hierdie opsig) 'n kommunis en ek 'n kapitalis. Ek glo dat my eiendom inderdaad myne is (om watter wettige rede ookal), dat ek daarmee mag maak wat ek wil en dat ander mense geen reg daarnatoe het nie, terwyl hy reken dat alle beskikbare rykdom en hulpbronne (in hierdie geval: parkeerplekke) gelyk tussen alle betrokke partye verdeel moet word, sodat almal ewe veel kan kry. Wanneer hy dus my parkeerplek roof, maak dit vir hom volkome sin.

Wat verskil, is ons definisie van wat “regverdig” is – iets wat anders lyk in kapitalisme as in kommunisme. Wat natuurlik ooreenstem, is die rede vir ons strydige parkeerplekoortuigings: wat ookal vir ons die beste is, dit ag ons as regverdig.

Bogenoemde is 'n konflik wat nie sommerso opgelos kan word nie en dis een van Suid-Afrika se grootste probleme – en in Suid-Afrika is die stryd natuurlik nie om parkeerplekke nie. Dis om rykdom – om eiendom, voedsel, sosiale aansien en 'n swetterjoel ander dinge wat met geld verbind word.

Wanneer die ANC Jeugliga dus aankondig dat hulle die “kapitaliste” se rykdom (soos myne) wil nasionaliseer, sê hulle in effek: party mense besit veel meer as ander mense – en dis onregverdig. Om geregtigheid te laat seëvier, sal beteken om die beskikbare rykdom in die hande van die staat ('n begrip wat vir hulle waarskynlik sinoniem is met “die Mense”) moet val, sodat dit regverdig aan almal uitgedeel kan word.

Desnieteenstaande die feit dat kommunistiese diskoers in wese op 'n selfvernietende argument rus (die spanning tussen die proletariaat en die bourgeois wat bestaansreg aan die idee gee, kan immers slegs bly voortbestaan indien daar deurgaans ekonomiese ongelykheid is), maak dit meestal sin vir almal wat dit aanhang, omdat hulle brandarm is.

As jy bykans niks het nie, is jou definisie van “regverdig” sonder twyfel dat almal ewe veel moet hê, eerder as dat sommige mense baie meer as jy het. As jy egter alles het wat geld kan koop (of, op die minste, 'n relatief gemaklike lewe lei), is jou definisie waarskynlik een met 'n tikkie meritokrasie: dat diegene wat rykdom deur die sweet van hul aanskyn en hul goeie verstand verdien het, dit toekom.

As jy brandarm is, in 'n sinkdakhuisie woon en taai arbeid in onmenslike ure moet verrig om die mees basiese behoeftes te kan bekostig, dan het Julius Malema se nasionaliseringsuitsprake sommer baie sin vir jou.

As jy DSTV agter sekerheidshekke kyk en in jou oorvloedige spaartyd kan filosofeer oor die rol van iets so metafisies soos taal as 'n tersiêre onderrigmedium en in dieselfde asem sommer kans kry om die blerrie kommuniste uit te kryt – wel…dan maak neef Malema se nasionaliseringsuitsprake waarskynlik net mooi zero sin vir jou.

Soos ateïste in 'n loopgraaf is daar weinig kapitaliste in 'n krotbuurt.

Is daar 'n oplossing vir hierdie problematiek? Waarskynlik nie. Dit kom alles neer op individuele kontekste. Wat vir een party heeltemal sin maak, is vir 'n ander een die mees absurde idee onder die son, wat 'n mens natuurlik laat wonder: kan enigiemand ooit aanspraak maak op 'n wêreldbeeld of 'n morele raamwerk wat nié idiosinkraties is nie? Presies hoe nutteloos en niksseggend is argumente wat verweer: “ja, maar dit kan tog nie – want dan verval ons in relatiwisme” nou eintlik?

Is dit hoegenaamd moontlik om hierdie soort spanning in Suid-Afrika op te los?

Moontlik verwante inskrywings:

1. ‘n Oomblik van stilte
2. KKNK – oordenking #1
3. Beskawing is skisofrenie

Hoe de joos het ons in 'n samelewing beland waar mense dom genoeg is om 'n duisend hoenders vir ‘n skaap te verruil?

Moontlik verwante inskrywings:

1. Herschelle Gibbs en die seks sonder die seks met die seks sonder die seks sonder die seks
2. Die weemoedige jammergeskrei van ‘n stadsjapie sonder ‘n trekdier
3. Kaalnael 2004 – 2008

God damn it, an entire generation pumping gas, waiting tables; slaves with white collars. Advertising has us chasing cars and clothes, working jobs we hate so we can buy shit we don’t need. We’re the middle children of history, man. No purpose or place. We have no Great War. No Great Depression. Our Great War’s a spiritual war… our Great Depression is our lives. We’ve all been raised on television to believe that one day we’d all be millionaires, and movie gods, and rock stars. But we won’t. And we’re slowly learning that fact. And we’re very, very pissed off. – Tyler Durden

Presies hoe kwaad kan die gemiddelde Suid-Afrikaner raak?

Moontlik verwante inskrywings:

1. Ironie à la Zimbabwe
2. 22 Stotterwoorde
3. Opsoek na sokkerkaartjies?

Iewers in my vervloë jeug (ek was al op universiteit) het ek tydens 'n vakansie in die stoorkamer van 'n apteek gaan werk. Dit was 'n verrykende ervaring vir 'n wit seuntjie wat gedink het filosofie gaan die wêreld verander en rocksterre is almal vriendelike, verligte individue wat die diepsinnigheid van hul eie lirieke verstaan. Ek het saam met mense gewerk wat elke dag Die Son gelees het, wat taxi smiddags huistoe gery het en in teetyd daarvan gedroom het om die Lotto te wen.

Dit was 'n saai werk – ek en my vriend is die taak opgelê om items met die regte pryse te ettiketteer. Gewapen met pryskannonnetjies en kospryslyse moes ons vars bykomstighede aan die hele apteek verskaf sodat die buurt se tannies dinge kon koop wat hulle nie regtig nodig gehad het nie.

Veral die donkerbrille het my stomgeslaan.

Hulle was almal daar, verpak in saai, industriële boksies, elkeen met 'n kosprys van nie meer as R20 nie: Dolce and Gabanna. Bondi Blu. Oakleys. Gianfranco Ferre. La Coste. En dan moes ek hulle merk.

R500. R700. R1000. R1500.

R1500 vir 'n vervlakste stuk plastiek.

Soms, in teetyd, het my medewerkers gedagdroom hoe hulle eendag sulke larney brille sal kan bekostig.

Moontlik verwante inskrywings:

1. Wat Eugene Terreblanche se dood my geleer het
2. Hoe om ‘n LCD-skerm te koop
3. Aan die twat met die vlag op sy t-hemp