Ek sit in die serkaartjiery in die CJ Langenhoven-sentrum met my skootrekenaar en luister na Fokofpolisiekar. (Wel, nie terwyl jy dit lees nie, maar ek het terwyl ek dit skryf. ’Belowe.) Dis donker; die ligte is pas afgeskakel. Almal is feestelik, almal fuif.

Almal is so jonk.

Vir die eerste keer in ses jaar wag ek in die ongeorganiseerde, slierende menseketting op die koms van die heilige serenadekaartjies en drink Hunter Kennedy se wysheid deur my oorfone. Ek probeer uitpluis wat op dese aardbodem ek vir die laaste keer ooit in Die Matie (apogee van studentejoernalistiek en briewe oor kreasionisme) moet skryf in 'n rubriek wat ek vir drie jaar al onderhou.

Ek dink terug aan my voorgraadse dae – toe 'n mens skynbaar nog 'n loopbaan uit filosofieklasse kon skep en die belangrikste ding op aarde was om soveel keer moontlik saam met jou koshuis te gaan kaalnael (en verby Huis ten Bosch te stap. 'n Man raak moeg.). Ek onthou die dae toe McDonalds nog 'n toemaaktyd gehad het en 'n kaasburger R5 gekos het. Ek onthou Springbok sonder Upper Level, Studentekerk sonder Kruiskerk, Happy Tree Friends op Fashion TV in Tollies. Meisies wat ek gescore het. Dié wat my gebat het. Vriende wat nou boeke doen en brûe bou. My eerste gradeplegtigheid. My tweede een. Die tesis wat ek gister probeer skryf het in 'n poging om 'n derde een te mag bywoon.

Ek onthou 'n Stellenbosch wat vir oulaas nog behoorlik kon doop, voor Helshoogte se sesde vloer op 'n eerbare wyse hul stilswye oor inlywingspraktyke in 2004 gebreek het. Hoe ek vir Metanoia geser het terwyl dit nog net 'n klomp bakstene tussen stellasies was. Casper de Vries in die HB Thom. Wyntoere. DC. Kagiso Khulani en Fedics. Seruitdunne. Middagete in Victoriastraat. Counterstrike. Fish Bowls. Edna van Harte. Pieter Schalk Bothma. Chris Brink. Breyten Breytenbach. Willem Fourie. Tweedejaarshemde en eerstejaarsdanse.

Daar’s 'n bottel Beyerskloof Pinotage onder my arm. Dis lekker. Ek drink in die Neelsie.

Wat het ek in ses jaar op kampus geleer?

Ek het geleer dat dit nie belangrik is om JOOL te wen nie. Dat die Taaldebat die geveg van 'n handjievol ou ooms en tantes is wat baie van Katalanië, maar weinig van die internet af weet. Dat Shofar vir hul lidmate jok oor die ouderdom van die aarde. Dat rugby skynbaar belangriker as akademie, die eertydse heilige koei in die kunsdepartement of jou siel is. Dat daar 'n ossewa én hysbakke in die Neelsie is. Dat dit onsettend uitputtend is om vir die SR notule te hou. Dat polisiebrutaliteit in Bohemia nie so erg soos die Chinese slagting by Tiananmen Square was nie.

Ek het geleer dat ek jonk is, nie veel van die lewe af weet nie en daar nie iets soos 'n vinnige antwoord is nie. (Nie een wat werk nie, in elk geval.) Ek het geleer dat liefde seermaak en jagsheid moor, dominees cooler is as wat ek gedink het hulle kan wees en huisvergaderings nie die moeite werd is as dit nie tot ten minste drie-uur die oggend aanhou nie.

Ek het geleer wat emfatiese neweskikkings, ontologieë en sosiale kontrakteorie is. Dat dit oukei is om drie paragrawe namekaar met “Ek het” te begin en skootrekenaars se batterye nooit langer as vier ure hou nie. Ek het geleer dat ek nooit al my herinneringe in 700 woorde sal kan omsit nie. Dat dit lekker is om Venstersklankbane te maak en blommetjies te vou en die studenterade voor Soen in die Laan netsoveel as die studenterade post-Soen in die Laan kon uitrig. Bowenal het ek geleer dat ek onmenslik bevoorreg is om genoeg geld te kan hê om deur 'n resessie te swot en einde ten laaste 'n tesis te skryf wat die meeste Suid-Afrikaners nooit sal lees nie.

Hoe sluit 'n mens 'n rubriek af wat jy eertyds met die woord “seks” begin het en waaroor jy vir drie jaar geswoeg het?

Jy bedank almal wat gelees het. Jy weet nie wie nie, maar jy bedank hulle. Dankie.

Jy vra om verskoning vir die mense wat jy omgekrap het. Jammer Shofar. Jammer muur by Admin-A. Jammer SR. Jammer besope Eendragter.

Jy groet.

Totsiens borrel, ek gaan jou mis.

Almal lyk so jonk…

Moontlik verwante inskrywings:

1. Treintegnologie (8 jaar te laat)
2. Suid-Afrika is 100 jaar oud vandag
3. Verbeel jou jy glo nie in God nie

“Studente is te apaties.” Dít is die credo van elke SR-verkiesing die afgelope paar jaar (en, as ek moet raai, 'n hele klompie jare voor dit). “Stemgetalle is uiters laag – studente steur hulle nie aan die SR nie. Ons moet iets daaraan doen!” Jaar in en jaar uit moet studente aanhoor hoe apaties hulle is, hoe kardinaal belangrik stemme vir enige gesonde demokrasie is en hoe dit almal se plig is om 'n kruisie te gaan trek langs die bakkies van die ou wat een keer langs die Dagbreekbakkie verbygeloop het.

Het jy nou al 'n groter gekkestorie in jou lewe gehoor?

Wees gerus eerlik met jouself. As jy 'n gemiddelde student was (ek weet, dis maklik om 'n mens dit voor te stel) wat nagenoeg geen insae in SR-vergaderings het nie en jaarliks vir 'n skamele week gebombardeer word met 'n oormaat oorywerige plakkate, sou jy enigsins omgegee het?

Dalk lê die oorsaak van die apatie nie by studente nie – dalk lê dit by die kandidate self. Te dik vir 'n daalder? Oorweeg dan die volgende: al wat omtrent elke kandidaat jaarliks doen, is om 'n foto van sy of haar gesig te neem, dit op 'n A3-vel papier te sit, dit te fotostateer en ad nauseum oor die kampus te pleister. Orals sien jy stralende gesigte met onderskrifte (sommige intelligent, sommige vreemd, sommige pleinweg swak) wat jou soms nie eers behoorlik versoek om te stem nie.

Waarmee laat dit ons? Wel, met glimlagte. Groot, gekromde mondhoeke wat nie 'n woord skeef kan sê nie. 'n Paar jaar gelede was die regte gonswoorde “die toekoms van koshuistradisies” en “die US se alkoholbeleid”. Nou is dit “eenheid in diversiteit”, “aktiewe transformasie” en “Matietrots”. Die kwessies opsigself is nie irrelevant nie, maar om hulle bloot op jou plakkate en missiestelling te noem, beteken nie werklik veel nie. Uitgenome die magdom plakkate wat ons moet verteer, is daar ook nie veel meer as sirkusse (nou koukusse) om kennis te maak met die klomp karakters wat hulleself verkiesbaar stel nie. Dus: ten einde stemme te werf, doen kandidate hoofsaaklik twee dinge. Hulle glimlag. En sit op stoele.

En dan wonder mense hoekom studente nie stem nie.

Waar is die kandidaat met die megafoon, die borsspelde, die plakkers en die vlaggies? Waar is die ondersteuners wat pamflette uitdeel en die kandidaat se seepkissie orals op kampus volg terwyl hulle studente luidkeels maan om hulle kruisies langs ene kandiaat se naam te trek? Waar is die veldtogte en die saamtrekke, die skaamtelose selfpromosie tydens rustyd in sportwedstryde, die skielike belangstelling in en foto’s saam met skaakspelers en daai ouens met die baarde wat saans triktrak (ja, dit is die amptelike Afrikaans vir backgammon) voor Jeff’s Place speel? Waar is die videopropaganda op die Neelsieskerm? Baniere in die bibgat? Skindernuus? Gratis bier?

In Amerikaanse tienerflieks?

Kandidate is te gemaklik met die hele proses. Dis asof hulle verwag dat daar vir hulle gestem moét word. Bloedweinig nader studente egter op grondvlak om hulleself te bemark – so asof die blote feit dat hulle genomineer is genoeg is vir mense om van hulle notisie te neem. (Dit is natuurlik nie, en kort antwoorde by 'n koukus, waar daar boonop 'n tydsbeperking is, is selde genoeg om 'n geheelbeeld van enige kandidaat te vorm.)

Die werklikheid is ongelukkig dat studente niks meer as ontsierde fakulteitsmure tydens 'n verkiesingstydperk sien nie. So verbeel jouself gou weer jy is 'n gemiddelde student wat daagliks tussen 4 en 18 Augustus klasdraf. Die kampus lyk soos altyd – jou brein sny die oordosis plakkate outomaties uit. Al wat jou nader met 'n versoek, is bergies en kennisse wat in die verbygang wil weet of alles nog wel is. Sê nou iemand loop jou trompop en beskuldig jou van verkiesingsapatie. Met net 'n klomp plakkate en 'n amper stemlose korpus kandidate, sal jy hom ernstig opneem?

Ek sou nie…

Moontlik verwante inskrywings:

1. Jy skuld Deon Maas ‘n verskoning
2. Ketting schmetting
3. Oor God en betalende Kovsies

Klaarblyklik nie veel nie. Dis asof studente net daarvan vergeet het. Sien jy mense op pad na Bohemia, mag terugflitse van lae kwaliteit flash video à la Die Burger-webtuiste en rillings in jou rugstring dalk voorkom; staan 'n polisieman voor jou in die ry by Pick & Pay mag jy dalk 'n entjie wegstaan. Dis 'n natuurlike oorlewingsmeganisme – niemand wil fisieke skade opdoen as dit verhoed kan word nie. Dankie, evolusie.

But I digress. Ons godvresende studentedorpie is nou ook skytpoliesbang (sê dit vinnig, dit klink cool), maar wat het van die verontwaardiging oorgebly? Van vasberade Maties wat petisies vir menseregte teken en na die Rooiplein stroom om die SR-voorsitter aan te hoor? Het daar enigiets gekom van die klagtes wat by die polisie ingedien is? Of het hierdie hele situasie maar net tussen studente-apatie en liters bier verdwyn? Die optrede van die polisie was ongetwyfeld ongevraagd. Dis ou nuus. Tog is daar iets anders van hierdie situasie wat bly pla.

Ek en 'n vriendin sit onlangs (op die stoep van 'n gebou wat nié 'n dranklisensie het nie) en gesels oor die klopjagte, en sy maak toe 'n baie geldige punt: Daar is soveel misdaad en ekonomiese ongelykheid op en om Stellenbosch, maar ons steur onsself klaarblyklik nie daaraan nie. Ja, hier en daar ry bussies vol studente tydens JOOL na voorheen benadeelde gebiede en gaan bou 'n groentetuin of verf 'n muur, maar in die breë lyk dit nie juis of studente bekommerd is oor die heropbou van 'n verdeelde en soms misdaadgeteisterde samelewing nie.

“It takes a few rich white kids being slapped around for us to mobilise around anything,” meen my vriendin oor die optog. En sy het 'n punt beet. Hoeveel optogte is gehou vir die verkragtings verlede jaar? Vir 'n dronk student wat in 2007 wéér uit Helshoogte geval het? Die Wilgenhoffers wat meisies destyds met 'n windbuks geskiet het? Die diefstal van potplante en padtekens? Of die naglewe in klubs wat steeds grotendeels gesegregeerd is? Krap dit studente nie eers 'n bietjie om dat beurse vir voorheen benadeeldes soms nie eers hul verblyf dek nie?

Die antwoord is eenvoudig (en hartseer): nee. Want dit traak ons nie. Daarom sal ons ook nie weet van die krisis in Darfoer, die situasie in Burma of die resessie in Amerika nie – laat staan nog enige plaaslike probleme. Te oordeel na die reaksies van studente is die grootste probleem die miskenning van óns menseregte. Óns wou kuier in óns klubs, óns is hardhandig behandel, daarom sal óns kapsie maak en 'n optog reël.

Dis tog o so onregverdig om rondgeruk te word met 'n shot nog halfpad in jou keel af. Maar laat een arme bergie nou net een keer aangerand word op die sypaadjie langs Bohemia, dan kyk ons anderpad, teug ons aan ons drankie en wens ons stilweg hulle kan net verdwyn. Dan is die einste menseregte en menswaardigheid waaroor daar so selfversekerd betoog is, skielik nie meer so dringend nie. Dan, op die godvresende dorpie met die skytpoliesbangerige inwoners en die omringende reste van apartheid, resoneer studente-apatie soos 'n Fokofpolisiekartreffer: “Daar’s nog baie bier / om te drink / en kak om te praat / voor ons die wêreld begin regmaak.”

Wat gaan uit die petisies en die verontwaardigde optog spruit?

Niks nie. Ons het mos nog bier.

(Ook hier beskikbaar)

Moontlik verwante inskrywings:

1. Huil Google in die hoekie?
2. Superpolisie
3. Ketting schmetting

(Die Matie: 5 Maart 2008)

Erratum: Hoewel dit hieruit mag blyk dat Francois van Coke nie kan sing nie, wou die rubriek eerder aandui dat Francois van Coke en Wynand Myburgh in die vorm van Van Coke Kartel nie vreeslik musikaal geklink het by Ramfest nie. (Hulle het al baie beter geklink by, byvoorbeeld, die Durbanville kunskafee). Dis dus geensins 'n mosie van wantroue teen Van Coke as stemkunstenaar nie.

Goeie kritiek op die rubriek is hier beskikbaar.

Moontlik verwante inskrywings:

1. Van Coke se stem aan bande gelê
2. Gaan Van Coke my oordromme kartel?
3. Van Coke kartel my retinas

Moontlik verwante inskrywings:

1. Iets wat jy eendag vir jou kinders via IM kan vertel
2. Zuma se inhuldigingskoste nie iets om slaap oor te verloor nie